Componisten



 

Antonio Lucio Vivaldi

(door Ilse Steel)

 

(klik op de plaatjes om ze te vergroten en op de blauwe titel van de muziek om die te horen en zien)

(TIP: mocht uw internetverbinding niet snel genoeg zijn, klik dan links onder op II)

(er ontstaat dan een driehoekje met de punt naar rechts)

(laat u het filmpje downloaden en klik dan op het driehoekje)

 

Vivaldi

Afgezien van wat brieven, zijn er weinig documenten bewaard gebleven die een compleet beeld geven van Vivaldi’s leven en persoonlijkheid. Door de ontdekking van de doopakte in 1962, in de kerk van San Giovanni te Bragora, weten we dat Antonio Vivaldi in Venetië geboren werd op 4 maart 1678. Vanwege een ernstige ziekte, waardoor hij weken in levensgevaar verkeerde, werd hij pas twee maanden later, op 6 mei, door de vroedvrouw thuis gedoopt. Op zijn geboortedag werd Venetië getroffen door een aardschok en er bestaat een theorie dat Vivaldi´s moeder uit angst de gelofte had gedaan dat haar zoon priester zou worden als alles goed zou aflopen. Het zou echter blijken dat Antonio niet zo geschikt was voor het vervullen van dit ambt.

Vivaldi´s vader, Giovanni Battista (afkomstig uit Brescia, centrum van grote vioolbouwers), trouwde in 1676 met Camilla Calichio, dochter van een kleermaker. Het echtpaar kreeg zes kinderen, waarvan Antonio de oudste was. Over de andere vijf kinderen is weinig bekend, behalve dat twee broers van Antonio zonen hadden die muziekkopiist werden. Waarschijnlijk was zijn vader, die een “sonador” (instrumentalist) van de viool in de ‘Basilica di San Marco was’, zijn eerste leraar. Van zijn vader erfde Antonio de begaafdheid en………. het rode haar. Zijn gehele leven behield hij de bijnaam ‘il porete rosso’. Er bestaat onzekerheid of Vivaldi ooit les heeft gehad van Giovanni Legrenzi, organist, componist en koordirigent van de San Marco.

Legrenzi

De familie Vivaldi was niet rijk en Antonio Vivaldi werd onmiddellijk voorbestemd voor het priesterschap. Op 24 maart 1703 werd hij tot priester gewijd. Om gezondheidsredenen bleef hij maar een jaar in functie, maar hij behield wel de status.

In datzelfde jaar werd hij benoemd tot ‘maestro di violino’ aan het Seminario musicala dell ‘Hospitale della Pietà, een weeshuis voor wezen (alleen meisjes), vondelingen en buitenechtelijke dochters van Venetiaanse grandes. Hier werd muziekonderwijs gecombineerd met liefdadigheid. In dit grote meisjespensionaat wist hij spoedig een wijd en zijd beroemde instrumentale kapel en een koor te vormen.

Vivaldi was gelukkig en genoot zowel van het lesgeven als van het uitvoeren van de muziek. Toch kan Vivaldi’s verhouding met de Pietà niet bijzonder goed geweest zijn, want om onbekende redenen werd hij verschillende malen geschorst. Zelfs bij afwezigheid was hij verplicht twee maal  per maand een nieuw concert toe te sturen. Vele van zijn concerten zijn voor deze instelling geschreven en hij experimenteerde volop met instrumenten. Vivaldi werd met alle egards behandeld en in 1713 kreeg hij verlof om lange kunstreizen te maken.

Reeds in 1705 bleek de zevenentwintigjarige Antonio de onbetwiste autoriteit op muziekgebied in Venetië.

In 1711 werden in Amsterdam door de muziekuitgeverij Estienne Roger, twaalf concerten van zijn hand gepubliceerd onder de titel “L’estro armonico” (de harmonische inspiratie). In 1713 kreeg Vivaldi een maand verlof van het ‘Hospitale della Pietà’ om in Vicenza zijn eerste opera, “Ottone in villa”, op de planken te brengen.

Na 1712 brak er voor Vivaldi een drukke tijd aan, bovendien maakte hij vermoeiende reizen binnen Italië en daarbuiten. Hij komt in Rome, Florence, Mantua, Padua en zelfs in Amsterdam en Wenen. Voor een man met een zwakke gezondheid is het moeilijk te bevatten hoe Vivaldi alle ongemakken heeft kunnen verdragen die het reizen in die tijd met zich mee bracht. Het staat echter vast dat hij ze heeft doorstaan en dat hij altijd heeft geëist persoonlijk toezicht te houden op de uitvoeringen van de vele opera’s die hij in die tijd schreef.

In 1713 en 1714 was Vivaldi verbonden aan het Theater San Angelo, en van 1715 tot 1718 stond hij zelfs bekend als compagnon van dit theater, waar hij zelf ook optrad als solo-violist. Een tijdgenoot van Vivaldi, J.F.A. Uffenbach, die een concert van hem bijwoonde, schrijft daarover: “Vivaldi speelde een bewonderenswaardige solo en sloot af met een geïmproviseerde cadans die mij verbijsterde. Het is onbestaanbaar dat een dergelijke cadans ooit eerder is gespeeld, of ooit nog gespeeld zal worden. Hij kwam met zijn vingers tot vlak bij de kam, zodat er nauwelijks nog ruimte was voor de strijkstok. Hij deed dit alles op alle vier de snaren met imitaties en met een geweldige snelheid die iedereen verblufte.”

Teatro San Moisè

 In 1716 verleende Vivaldi zijn medewerking aan het Teatro San Moisè dat voor het carnaval van dat jaar zijn opera “La Constanza trionfante degli Amori e degli Odii” uitvoerde.

Eind 1716 was voor Vivaldi een hoogtepunt wat zijn theateractiviteiten betreft. Hij slaagde erin om in het ‘Hospitale della Pietà” zijn eerste grote oratorium “Juditha triumphans” te laten uitvoeren. Dit werk was een allegorische weergave van de overwinning van de Venetianen (de Christenen) op de Turken (de Barbaren) in augustus1716.

Judita

Triumphans

Eind 1717 verhuisde Vivaldi voor twee jaar naar Mantua om Kamerkapelmeester te worden aan het hof van landgraaf Philips van Hessen-Darmstadt. Hij had hier de taak om voor opera’s, cantates en misschien ook concertmuziek te zorgen.

In 1720 keerde Vivaldi terug naar Venetië waar hij in het Theater San Angelo weer nieuwe opera’s van zichzelf op de planken bracht.

In deze periode kreeg Vivaldi te maken met een heftige aanval op zijn werk. In Venetië werd een lasterlijk pamflet verspreid met de titel: ‘Populair theater, of een zekere en gemakkelijke manier tot het componeren en uitvoeren van Italiaanse muziek.’ Hoewel het anoniem was werd al spoedig bekend dat het was geschreven door de adellijke jurist en amateur componist, Benedetto Marcello, en dat het een vlugschrift was gericht tegen de rode priester.

Marcello

Heel Venetië trok partij en het nieuws bereikte zelfs Wenen. Dit kan de reden zijn geweest dat Vivaldi zich tot 1726 terugtrok van het Venetiaanse toneel. Hij bracht diverse jaren door met werken en reizen, en had overal succes. Het was wellicht de gelukkigste en meest bevredigende periode in het leven van de rusteloze componist. Een paar jaar later was de aanval van Marcello op het werk van Vivaldi weer vergeten en de manier van werken van Vivaldi had heel Italië en Europa veroverd. Ook op het gebied van concerten was Vivaldi in deze jaren uiterst actief.

Lodewijk XV

Vooral in Frankrijk hadden zijn concerten een enorm succes. Koning Lodewijk XV was er dol op en van het hof van Versailles ontving Vivaldi bovendien verschillende compositieopdrachten.

Een andere bewonderaar was keizer Karel VI die Vivaldi waarschijnlijk in 1728 in Triëst heeft ontmoet.”De keizer heeft Vivaldi veel geld gegeven, een ketting en een gouden medaille en heeft hem tot ridder geslagen” staat geschreven in de correspondentie van de abt Conti. In 1723 en 1724 was Vivaldi in Rome waar diverse opera’s van hem werden opgevoerd en hij vond er een beschermheer in de persoon van kardinaal Pietro Ottoboni, een Italiaans (Venetiaans) edelman.

Ottoboni

In 1687 werd Ottoboni, door zijn oom, paus Alexander VIII, benoemd tot kardinaal van de Rooms-katholieke Kerk. Hij was een van de rijkste mannen van Europa. In zijn Paleis (Palazzo della Cancellaria Apostolica) organiseerde hij wekelijks concerten en operavoorstellingen. Hij had de beschikking over een eersteklas orkest. Alessandro Scarlatti was bij hem in dienst en Arcangelo Corelli woonde bij hem in.

In 1729 was Vivaldi’s vader nog in leven en in dienst van de San Marco kathedraal. Op 30 september van dat jaar vroeg hij een jaar verlof om een van zijn zoons naar ‘Germania’ te begeleiden. Waarschijnlijk betrof het een reis die Vivaldi, zijn vader en Anna Giraud naar Wenen en in 1730 naar Praag voerde.

San Marco kathedraal

Ruffo

Eind 1731 keer de Vivaldi terug naar Venetië om begin 1731 weer te vertrekken naar Mantua en Verona. Vanaf 1736 had Vivaldi zijn zinnen gezet op het leidinggeven aan een operaseizoen in de stad Ferrara. Na veel geharrewar over betalingen zou Vivaldi in 1737 een opera op de planken brengen in Ferrara, maar zoals blijkt uit een beroemde brief aan Bentivoglio van  16 november 1736 deed Vivaldi’s verhouding met Anna hem de das om, naast het feit dat hij geen missen meer opdroeg. Het was kardinaal Tomasso Ruffo, aartsbisschop van Ferrara, die Vivaldi verbood naar Ferrara te komen. De kardinaal was zojuist een campagne begonnen om het morele verval onder de clerus tegen te gaan.

In 1738 was Vivaldi in Amsterdam ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de schouwburg. Hij dirigeerde er op 7 januari 1738 een feestelijk openingsconcert en vertolkte zelf de solo-vioolpartij van zijn concerto-grosso.

Vivaldi’s moeder overleed in 1728 en zijn vader in 1736, Antonio zou zijn vader  slechts vijf jaar overleven.

Tot april 1740 bleef Vivaldi in Venetië even actief als altijd, toen verhuisde hij met Anna naar Wenen. Waarom naar Wenen? Eén  van de redenen was de uitnodiging van Karel VI, met wie hij bevriend was. En Wenen was de hoofdstad geworden van de Italiaanse opera.

Er is weinig bekend over het laatste jaar van Vivaldi´s leven. Zo werd pas in 1938 ontdekt dat hij in Wenen was gestorven en niet in zijn geboortestad.

De volgende feiten staan vast. Vivaldi vond onderdak in Wenen bij de weduwe van een zadelmaker, Maria Agatha Waller (of Wahler) in een huis bij de Kärntnertor dat niet meer bestaat. In februari 1741 was hij in ieder geval in Wenen, want dan vermeldt graaf Anton Ulrich von Sachsen-Meiningen tweemaal een ontmoeting met de ‘rode priester’ in zijn dagboek.

Op 26 juni 1741 ondertekende Vivaldi een kwitantie voor graaf Vinciguerra di Collato. Het betrof de ontvangst van twaalf Hongaarse guldens voor een ‘heleboel muziek’. Het is de laatst bekende handtekening van de componist.

Antonio Vivaldi was een nerveus, rusteloos mens, weinig honkvast gehandicapt vanaf zijn geboorte door een ademhalingkwaal, die naar hij verklaarde hem het mis-lezen onmogelijk maakte. Toch bleef hij tot zijn dood het geestelijk gewaad dragen. Vivaldi zat vol scheppingsdrang. Eerzuchtig was hij ook, en toen zijn faam zich over Europa verspreidde, reisde hij over grote afstanden zijn roem achterna. ‘Don’ Antonio Vivaldi, een onvergetelijk vioolvirtuoos, beroemd componist en verdienstelijk dirigent.

Vivaldi heeft in zijn carrière ooit 50.000 dukaten bij elkaar verdiend, maar is in grote armoede in Wenen gestorven op 28 juli 1741. Hij werd nog dezelfde dag op het kerkhofje van de ‘arme luyden’ van het nabije Bürger Spital begraven. Ook nog op een voor een priester onwaardige goedkope wijze, zonder getuigen of kennisgeving. Het graf van Vivaldi bestaat niet meer, alleen een gevelsteen herinnert aan Vivaldi’s korte verblijf in Wenen

Wenen ten tijd van Vivaldi

Gevelsteen Bürger Spital

De inschrijving van Vivaldi’s dood in het register van de Stefansdom:

Begrafenis Vivaldi, 28 juli (1741). De weleerwaarde heer Antonio Vivaldi, seculier priester, is in het Sattlerhuis bij de Kärntnertor aan inwendige brand overleden, oud 63 jaar, (en begraven) op de begraafplaats van het ziekenhuis.

De inwendige brand waar Vivaldi aan stierf en waar hij zijn leven lang last van heeft gehad, betrof waarschijnlijk een astmatische bronchitis.

Kosten van Vivaldi’s begrafenis in het dodenregister:

2,36 florijnen voor het luiden van de klok, 2,15 florijnen voor het kleed op de lijkbaar, 4,30 florijnen voor zes dragers met mantel, 2,- florijnen voor zes lampen en nog een aantal posten.

Het totaal bedroeg, 19 florijnen en 45 kreutzers. Het is niet bekend door wie Vivaldi’s begrafenis is betaald.

Vrijwel onmiddellijk na zijn dood verdween Vivaldi uit de muziekgeschiedenis en de muziekkritiek, totdat er in 1800 tijdens het zoeken naar documentatie met betrekking tot Bach een grote bundel manuscripten te voorschijn kwam, waarop het jaartal 1739 stond vermeld, met zowel de naam van Vivaldi als die van Bach. In nogal slecht Italiaans stond erop aangetekend: “concerten van Vivaldi, uitgewerkt door J.S. Bach”. Dit bewijst dat Bach Vivaldi kende en bewonderde.

De herontdekking van de componist Antonio Vivaldi begon in september 1939. In zes dagen tijd werden tijdens een speciale muziekweek diverse werken van Vivaldi uitgevoerd, die een ongekend succes hadden. Een succes dat voortduurt tot op de dag van vandaag !

Vivaldi componeerde vele opera´s, cantates en andere kerkmuziek, meer dan honderd vioolconcerten en vioolsonates en vele soloconcerten. De stijl van Vivaldi’s concerten beïnvloedde alle muziek van de 18e eeuw. Het was een belangrijke fase voor de klassieke symfonie.

Bach beschouwde Vivaldi als een componist van gewicht en bewerkte zelfs tien van zijn concerten. Vivaldi was een prima arrangeur, getuige “De Vier Jaargetijden”. Met zijn voorliefde voor expressie in plaats van details, met de overgangen van majeur naar mineur. Net als later bij Schubert was Vivaldi misschien wel de voorloper van de Romantiek.

Maar één ding is zeker: Door met muziek beelden te scheppen heeft hij de geest van de gouden eeuw, waarin hij leefde, briljant vormgegeven.

Lente

Zomer

Herfst

Winter

“De Vier Jaargetijden” (Le quattro stagioni in het Italiaans) is een cyclus van vier vioolconcerten gecomponeerd door Antonio Vivaldi. De Vier Jaargetijden is Vivaldi’s bekendste werk en behoort tot de populairste werken uit de klassieke muziek. De concerten werden in 1725 voor het eerst gepubliceerd als een deel van twaalf concerten, genaamd “Il Cimento dell’armonia e dell’inventione” (De Krachtmeting van Harmonie en Inventie).

De eerste vier concerten werden vernoemd naar een seizoen. Elk concert bestaat uit drie delen, met een langzaam deel en twee snellere delen. Vivaldi schreef voor elk van de seizoenen een sonnet. Het toekennen van de seizoenen aan de vier concerten, maakt “De Vier Jaargetijden” tot een van de eerste werken uit de programmamuziek. Vivaldi droeg “De Vier Jaargetijden” op aan de Boheemse graaf Venceslao Monzin.

Vivaldi was met hartstocht kind van zijn stad geweest. Het weelderige, van leven bruisende Venetië met zijn vele feesten en optochten. Een synthese van licht en water, kleur en vorm, zang en vitaliteit, zoals de schilders Titiaan, Tiepolo, Ganaletto, Veronese en Guardi die hebben uitgebeeld. Geen wonder dat Vivaldi’s kunst die sfeer weerspiegelt.

Anna Giroud of Giro

Anna werd circa 1711 geboren in Venetië, als dochter van een Franse pruikenmaker. Vivaldi ontmoette Anna waarschijnlijk in 1718 in Mantua. Vivaldi voelde zich al spoedig artistiek en persoonlijk tot haar aangetrokken. Er zouden uit deze verhouding veel problemen voor hem ontstaan. Anna kwam bij hem wonen. Vivaldi hield vol dat Anna niets meer was dan een huishoudster en een goede vriendin, net als Anna’s zuster Paolina die bij hem in huis woonde.  

Vivaldi leidde Anna op tot zangeres en in 1726 zong Anna voor het eerst in een van Vivaldi’s opera’s. Vivaldi zou tot zijn dood met haar samenblijven. Na de dood van Vivaldi vertrok Anna uit Wenen en overleed in 1750 in Venetië.

Bronnen:

Vivaldi Een componistenleven in beeld Atrium

Muziek zonder woorden Kluwer

Spectrum componisten van A tot Z

Vivaldi Fotogalerij

 

Karikatuur Vivaldi

door P.L Gezzi 1723

San Giovanni Battista in Bragora

waar de doopakte van Vivaldi in 1962 werd ontdekt

Het Palazzo della Cancellaria Apostolica

van kardinaal Pietro Ottoboni

Schouwburg Amsterdam ca. 1740

Tekening H. de Winter

Vilvaldi museum

in Venetië

Gebouw Bürger Spital ziekenhuis

in Wenen

Piazza San Marco 1740

door Giovanni Canaletto

San Marco kathedraal

in Venetië

Carnaval

in Venetië

Kijk en luister naar Vivaldi

De vier jaargetijden – Lente

De vier jaargetijden – Zomer

De vier jaargetijden – Herfst

De vier jaargetijden – Winter

Gloria

Concert voor twee violen

Concert voor mandoline

Dixit dominus

Nulla in mundo pax sincera

Agitata da due venti

Alleluia

Meer weten over Vivaldi:

www.componisten.net

www.componisten.startpagina.nl

Terug naar Componisten

Howdy,
Buy Premium Version to add more powerful tools to this place. https://wpclever.net/downloads/wp-admin-smart-search
X

We gebruiken cookies om er zeker van te zijn dat u onze website zo goed mogelijk beleeft. Als u deze website blijft gebruiken gaan we ervan uit dat u dat goed vindt. Meer informatie

Wij gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website voor de bezoeker beter werkt. Daarnaast gebruiken wij o.a. cookies voor onze webstatistieken.

Sluiten